در سال ۱۹۸۳، *Brian Eno* آلبوم *Apollo: Atmospheres and Soundtracks* را منتشر کرد؛ مجموعهای از قطعاتی که برای فیلم مستند *For All Mankind* ساخته شده بودند. فیلم از تصاویر واقعی مأموریتهای آپولو استفاده میکرد؛ تصاویری از پرتاب، سفر، فرود روی ماه و بازگشت فضانوردان.
یکی از شناختهشدهترین قطعات این آلبوم *An Ending (Ascent)* است؛ قطعهای حدود چهار دقیقهای که با صداهای کشیده، هارمونیهای ساده و فضای صوتی گسترده ساخته شده است.
*اما چرا موسیقی Eno برای چنین فیلمی متفاوت بود؟*
Brian Eno از چهرههای اصلی شکلگیری موسیقی *Ambient* است. در این رویکرد، موسیقی الزاماً قرار نیست توجه شنونده را دائماً به سمت خود بکشد. میتواند مانند بخشی از محیط عمل کند؛ چیزی که در کنار آن فکر میکنیم، کار میکنیم یا تصاویر دیگری را تجربه میکنیم.
Eno در آثارش به جای تکیه بر ساختارهای پرتحرک و اوج و فرودهای مشخص، اغلب از تغییرات تدریجی، تکرار، صداهای کشیده و فضای صوتی استفاده میکند.
این رویکرد برای تصاویر آپولو مناسب بود، چون Eno نمیخواست موسیقی صرفاً هیجان سفر به ماه را افزایش دهد. هدف بیشتر ایجاد یک *زمینه صوتی برای تصاویر* بود.
*ماه، بدون ساختن «صدای ماه»*
Eno برای *Apollo* به دنبال ساختن صدای تخیلی سفینهها یا آینده نبود. اتفاقاً بخشی از موسیقی آلبوم از صداهای کاملاً زمینی استفاده میکند.
یکی از نکات جالب پروژه این بود که بسیاری از فضانوردان آپولو موسیقی Country با خودشان به فضا برده بودند. به همین دلیل، در کنار سینتیسایزرها و صداهای الکترونیک، سازهایی مانند *pedal steel guitar* نیز در آلبوم شنیده میشوند.
این ترکیب، موسیقی را از یک «موسیقی علمیتخیلی» معمولی جدا میکند. موضوع فقط فضای بیرونی نیست؛ تجربه انسانی است که زمین را ترک کرده و فرهنگ و خاطراتش را نیز با خود برده است.
*قطعهای که با تکنیک معکوسسازی صدا شکل گرفت*
در تولید آلبوم، Eno با *Roger Eno* و *Daniel Lanois* همکاری کرد. بخشی از فرآیند تولید به آزمایش با مواد صوتی و پردازش آنها اختصاص داشت.
به گفته برخی منابع، یکی از تکنیکهای پرکاربرد در ساخت قطعات این آلبوم این بود که نتها با یک «حمله» (attack) نرم ضبط میشدند و سپس بخشی از پردازش صوتی — از جمله افکتهای ریورب و اکو — بهصورت *معکوس (reverse)* روی آنها اعمال میشد. نتیجه، ادغام نرم مرز میان نتها و ایجاد همان بافت «شناور» مشخصهی صدای آلبوم بود.
دربارهی اینکه دقیقاً چه بخشی از *An Ending (Ascent)* با چه روشی پردازش شده، روایتهای متفاوتی وجود دارد؛ برخی از افراد نزدیک به پروژه معتقدند خودِ ضبط اصلی معکوس شده، در حالی که دنیل لنوآ در مصاحبهای گفته این افکت ریورب معکوس بوده که در میکس ایجاد شده، نه معکوسسازی کل ضبط. آنچه مسلم است این است که استودیو در این پروژه فقط محل ضبط موسیقی نبود؛ *بخشی از فرآیند آهنگسازی* بهحساب میآمد و Eno بهجای تعیین همه جزئیات از پیش، با ماده صوتی خام کار میکرد و با تغییر سرعت، جهت، لایهبندی و پردازش آن، امکانات مختلفش را کشف میکرد.
*چرا این قطعه «فضایی» به نظر میرسد؟*
در *An Ending (Ascent)* ضرب مشخصی وجود ندارد که شنونده را به جلو هدایت کند. صداها کشیدهاند و به کمک طنین و پردازشهای صوتی، مرز میان نتها نرم میشود.
در نتیجه، توجه شنونده کمتر به دنبال یک توالی سریع از اتفاقات میرود و بیشتر روی یک *بافت صوتی نسبتاً پایدار* قرار میگیرد.
شاید به همین دلیل این قطعه میتواند برای هر شنونده تصویر متفاوتی ایجاد کند.
Eno الزاماً یک تصویر مشخص را به شنونده تحمیل نمیکند؛ او یک *محیط صوتی* میسازد که امکان شکلگیری تصویر را فراهم میکند.
*Brian Eno — An Ending (Ascent)*
*Apollo: Atmospheres and Soundtracks — 1983*
این قطعه را یک بار با توجه به ساختار آن گوش کنید:
*چه چیزی در موسیقی وجود دارد که باعث میشود ذهن شما شروع به ساختن تصویر کند؟*
#موسیقی
#فضا
#رویای_ایران_آینده
@iranfuturedream