کتاب مدرنیته در مقیاس جهانی اثر آرجون آپادورای (1996) یکی از آثار تأثیرگذار در فهم نقش تخیل در جوامع معاصر است. اگرچه این کتاب مستقیماً در حوزه آیندهپژوهی نوشته نشده، اما بسیاری از مفاهیم آن بهویژه در مطالعات مرتبط با تصویر آینده، تخیل اجتماعی و آیندهسازی مورد استفاده قرار گرفتهاند. *ایده محوری آپادورای این است که در عصر جهانیشدن، تخیل دیگر صرفاً یک فعالیت فردی یا ذهنی نیست، بلکه به یک نیروی اجتماعی فعال تبدیل شده است که در شکلدهی به هویتها، آرزوها، انتخابها و مسیرهای تحول اجتماعی نقش تعیینکننده دارد.*
آپادورای استدلال میکند که در گذشته تخیل بیشتر در قلمرو هنر، ادبیات و رؤیاهای شخصی قرار داشت، اما در جهان معاصر به بخشی از زندگی روزمره افراد تبدیل شده است. *رسانههای جمعی، سینما، تلویزیون، اینترنت و شبکههای ارتباطی جهانی، افراد را بهطور مداوم در معرض تصاویر و روایتهایی از شیوههای مختلف زندگی قرار میدهند. انسانها از طریق این تصاویر نهتنها جهان پیرامون خود را درک میکنند، بلکه آیندههای ممکن را نیز تصور میکنند.* به همین دلیل، تخیل به عرصهای سازمانیافته از کنش اجتماعی تبدیل شده است که بر تصمیمها و رفتارهای فردی و جمعی تأثیر میگذارد.
*یکی از مهمترین ایدههای کتاب آن است که مردم بر اساس تصاویری که از آینده در ذهن دارند عمل میکنند. افراد و گروهها تنها به شرایط موجود واکنش نشان نمیدهند، بلکه آیندههای مطلوب یا نامطلوب را تصور کرده و تصمیمهای خود را بر اساس آن تصاویر اتخاذ میکنند.* برای مثال، فردی که آیندهای بهتر را در شهری دیگر یا کشوری دیگر متصور میشود، ممکن است تصمیم به مهاجرت بگیرد. به همین ترتیب، جوامعی که تصویری روشن از توسعه، پیشرفت یا رفاه در ذهن دارند، سیاستها و اقدامات خود را در راستای تحقق آن تصویر سامان میدهند. از این منظر، تصاویر آینده به منابعی برای جهتدهی به کنش اجتماعی تبدیل میشوند.
*آپادورای همچنین بر رابطه میان تخیل و آرزو تأکید میکند. او معتقد است که آرزوها و امیدهای انسانها در خلأ شکل نمیگیرند، بلکه بر پایه تصاویری از آینده بنا میشوند که افراد و جوامع در ذهن خود میسازند.* به بیان دیگر، تخیل زمینهساز شکلگیری افقهای امید و امکان است. هرچه افراد توانایی بیشتری برای تصور آیندههای متفاوت داشته باشند، ظرفیت بیشتری نیز برای تغییر وضعیت موجود و خلق مسیرهای جدید خواهند داشت. از این رو، *تخیل نهتنها یک فرایند شناختی، بلکه نوعی ظرفیت اجتماعی برای خلق امکانهای جدید است.*
از منظر مطالعات آینده، اهمیت اندیشه آپادورای در آن است که آینده را امری فرهنگی و اجتماعی میداند. *در این نگاه، آینده صرفاً نتیجه روندهای عینی یا نیروهای ساختاری نیست، بلکه تا حد زیادی از طریق روایتها، نمادها، آرزوها و تصاویر ذهنی ساخته میشود. آیندهها ابتدا در تخیل افراد و جوامع شکل میگیرند و سپس در قالب تصمیمها، سیاستها و کنشهای اجتماعی متجلی میشوند.* بنابراین، برای فهم چگونگی شکلگیری آیندهها، باید به بررسی تصاویر آینده و فرایندهای تخیل اجتماعی نیز توجه کرد.
اندیشه آپادورای تأثیر قابلتوجهی بر پژوهشهای بعدی در حوزه تخیل اجتماعی، ظرفیت آرزو کردن و سواد آینده داشته است. بسیاری از نظریهپردازان آیندهپژوهی بر این باورند که توانایی تصور آیندههای بدیل، یکی از پیشنیازهای اصلی آیندهسازی است. در این چارچوب، تخیل اجتماعی به مثابه منبعی برای نوآوری، تحول و تغییر اجتماعی عمل میکند. *بر این اساس، جوامعی که قادرند تصاویر متنوعتر، خلاقانهتر و امیدبخشتری از آینده تولید کنند، از ظرفیت بیشتری برای مواجهه با عدم قطعیتها و ساختن آیندههای مطلوب برخوردار خواهند بود.* از این رو، کتاب آپادورای را میتوان یکی از مهمترین آثار نظری در تبیین پیوند میان تخیل، تصویر آینده و فرایندهای آیندهسازی دانست.
از لینک زیر میتوانید نسخه انگلیسی کتاب را دانلود کنید.
#کتاب
#تصویر_آینده
#رویای_ایران_آینده
@iranfuturedream